Evrópueinkaleyfi og samþætt ferli í dómsmálum vegna einkaleyfa

Innan Evrópusambandsins hefur verið unnið að því að koma á samræmdu Evrópueinkaleyfi í nokkur ár. Erfiðlega hefur gengið að ná samkomulagi um ýmis atriði, m.a. um dómstólaskipan.

Fyrir skömmu birtist í tímaritinu Managing Intellectual Property viðtal við Margot Fröhlinger, framkvæmdastjóra aðalskrifstofu framkvæmdastjórnar ESB á sviði innri markaðar undir yfirskriftinni „Bjartsýn í Brussel“. Í viðtalinu ræðir hún um hugmyndir um Evrópueinkaleyfi og samþætt ferli í dómsmálum vegna einkaleyfa (e. Unified Patent Litigation System (UPLS)). [1]

Afar mikilvægt þykir að koma á samræmdu kerfi við veitingu einkaleyfa í Evrópu og samþættu ferli í dómsmálum vegna einkaleyfa. Kerfið í dag þykir einkum erfitt smærri fyrirtækjum sem mörg hver vernda ekki uppfinningar sínar í Evrópu. Ýmist er það talið stafa af miklum kostnaði við vernd í öllum Evrópuríkjum eða því að fyrirtækin óttist þann kostnað sem leitt getur af málaferlum til verndar einkaleyfum í mörgum ríkjum.

Í fyrrgreindu viðtali kemur fram að Fröhlinger telji helstu hindranir í vegi fyrir innleiðingu þessara tveggja markmiða einkum hafa verið þrjár. Í fyrsta lagi tungumálin, en einhver ríki eigi erfitt með að fallast á að nota ensku, frönsku og þýsku sem aðalmál. Í öðru lagi telji sum hver að það muni skaða skráningarskrifstofur ríkjanna fjárhagslega verði komið á einu Evrópueinkaleyfi. Hún bendir þó á að rannsóknir sýni að skrifstofur aðildarríkjanna muni ekki missa spón úr aski sínum við innleiðingu þess. Að síðustu sé ágreiningur um hvort Evrópudómstóllinn skuli vera æðsti dómstóll í öllum málum og vilji sum ríki að hann verði einungis aðgengilegur aðildarríkjum Evrópusambandsins, ekki aðildarlöndum Evrópska einkaleyfasamningsins (EPC). Úr þessum álitamálum hefur enn ekki verið skorið, en áhersla er í viðtalinu lögð á vilja einkaleyfishafa til að mál þeirra séu rekin fyrir sjálfstæðum og sérhæfðum dómurum.

Helstu kostir samþætts dómsmálaferlis eru taldir vera þeir að andmælandi veitts einkaleyfis geti þegar höfðað ógildingarmál fyrir dómstólum, sem leiði til þess að veikum einkaleyfum verði vikið með skjótari hætti. Þá kemur fram að nýtt kerfi verði hvorki talið leiða til víkkunar á umfangi einkaleyfa né til víðtækari réttar einkaleyfishafa í Evrópu. Til staðar verði sérfróðir og tæknilega hæfir dómarar sem skilji álitamálin, en dómarar Evrópudómstólsins fáist í dag við mun fleiri mál en einkaleyfamál. Í því ljósi er bent á að samræmt dómsmálaferli sé m.a. í undirbúningi í Kína og komi til þess að einkaleyfishafar leiti í auknum mæli þangað til að fá úrlausn sinna mála, geti til þess komið að dómarar í Evrópu glati þeirri reynslu sem nú þegar hefur áunnist. Tillögur að réttarfarsreglum um slíkt samþætt ferli eru tilbúnar og munu lögfræðingar, dómarar og atvinnulífið eiga kost á að tjá sig um þær á næstunni.

Að síðustu segist Fröhlinger vona að Svíar, sem tóku við forstöðu Evrópusambandsins þann 1. júlí sl., muni þoka aðildarríkjum í samkomulagsátt. Nauðsynlegt sé að vera bjartsýnn en að hún óttist að ríkisstjórnir gefi endurbótum á einkaleyfakerfinu e.t.v. ekki nægan gaum í ljósi efnahagslægðar. Framhaldið sé í höndum atvinnulífsins sem benda verði ríkisstjórnum á mikilvægi innleiðingar þessara tveggja markmiða.